Birçok anne-babanın en büyük hatası, çocuğu yanlış yerden tanımlamasıyla başlıyor.
Unutmayın,
Hiçbir çocuk bozuk doğmaz.
Hiçbir çocuk kötü doğmaz.
Hiçbir çocuk problemli doğmaz.
Hz. Peygamber bu meseleyi 1400 yıl önce tek cümlede özetlemişti.
“Her doğan fıtrat üzere doğar…”
Yani çocuk temiz bir özle, doğal bir yönelimle, iyiliğe açık bir kalple dünyaya gelir.
Peki sonra ne olur?
Aile, çevre, deneyimler…
Çocuğun o fıtratını ya besliyor, ya da bozuyor.
Modern psikoloji de bugün aynı şeyi söylüyor.
Çocuk doğuştan bir mizaçla gelir ama kişilik dediğimiz şey, büyük ölçüde ilişki içinde şekillenir.
Yani çocuk;
Nasıl karşılanıyorsa,
Nasıl sevilip sevilmiyorsa,
Nasıl sınır görüyorsa,
Nasıl anlaşılmıyorsa… ona göre şekillenir.
Bakın burada çok kritik bir ayrım var:
Çocuk doğuştan “kötü” değildir… ama “yönlendirilmeye açıktır.”
Bu ne demek?
Eğer çocuk:
Sürekli bağırılan bir ortamda büyürse, bağırmayı öğrenir
Değersiz hissettirilirse, kendini değersiz hisseder
Kıyaslanırsa, kendini yetersiz görür
Sevgi görmezse, sevgiyi ya arar ya da reddeder
Yani çocuk, içine konulanla büyür.
Bu yüzden ebeveynlikte şu cümle çok tehlikelidir:
“Bu çocuk zaten böyle…”
Hayır!
Çocuk “zaten böyle” değildir.
Çocuk ya olduğu gibi bırakılmış ya da yanlış yönlendirilmiş olabilir.
Bu fark çok önemli.
Çünkü bir çocuk için en büyük tehlike etiketlenmektir.
“Sen inatçısın”
“Sen tembelsin”
“Sen sorunlusun”
dediğiniz anda, çocuğun önüne bir kimlik koyarsınız.
Ve çocuk zamanla o kimliğe girer.
Ama sünnet bize ne öğretiyor?
Hz. Peygamber insanı etiketlemez, yönlendirir.
Yanlış yapanı “kötü insan” diye tanımlamaz, davranışı düzeltir ama kişiliği korur.
İşte burada büyük bir eğitim sırrı var.
Davranışı eleştirin, çocuğun kendisini değil.
Çünkü siz çocuğun kendisini hedef alırsanız, onun fıtratını zedelersiniz ama davranışı hedef alırsanız, onu geliştirmiş olursunuz.
Şunu unutmayın kıymetli anne babalar…
Çocuk, içine ne koyarsanız onunla büyür.
Siz güven verirseniz güvenli olur.
Siz korku verirseniz kaygılı olur.
Siz değer verirseniz kendine değer verir.
Ve en önemlisi…
Siz nasıl bakarsanız, çocuk kendine öyle bakmayı öğrenir.
Vesselam!..