TMO’nun üzüm alım noktalarında uzun kuyruklar oluşurken, üreticiler düşük fiyatlar, yüksek girdi maliyetleri, fire kesintileri ve ürünlerinin geri çevrilmesinden şikâyet ediyor.
YENİ Parti Manisa Milletvekili ve Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Bekir Başevirgen, Salihli başta olmak üzere Manisa genelindeki TMO üzüm alım noktalarını ziyaret ederek üreticilerin sorunlarını dinledi. Traktörleriyle saatlerce, hatta günlerce sıra bekleyen üreticiler, yaşadıkları ekonomik darboğazı anlattı.
Üreticilerin ifadeleri, üzüm sektöründe maliyetlerle satış fiyatı arasındaki makasın ne kadar açıldığını gözler önüne serdi.
“20 DÖNÜM BAĞ İÇİN 320 BİN LİRA İLAÇ PARASI”
Genç bir üzüm üreticisi, artan tarımsal girdi maliyetleri nedeniyle üretim yapmanın giderek zorlaştığını söyledi.
Üretici, daha önce 300-400 liraya satın aldığı ilaçların bugün 1.800-2.000 liraya yükseldiğini belirterek, 20 dönümlük bağı için yalnızca ilaç giderinin yaklaşık 320 bin liraya ulaştığını ifade etti.
“Kaç ton üzüm satacağım da ilaç parasını ödeyeceğim? Mazotçuya ne vereceğim? İşçiye 200 bin lira vereceğim” diyen üretici, mevcut şartların gençleri tarımdan uzaklaştırdığını söyledi.
Üretici, üzümün açıklanan fiyat üzerinden dahi üreticinin eline aynı miktarda geçmediğini savunarak, kesintiler ve firelerle birlikte kilogram fiyatının daha da aşağıya düştüğünü belirtti.
“Bizim gibi gençlere resmen ‘bu işi yapmayın’ diyorlar. Gidin asgari ücrete çalışın diyorlar” ifadelerini kullanan üretici, üzümün gerçek maliyetinin yaklaşık 95 liraya ulaştığını, üreticinin kazanabilmesi için fiyatın daha yüksek olması gerektiğini dile getirdi.
“BİR DAHA BAĞ BAKAR MIYIM? TÖVBE”
Bir başka üretici ise yıllardır verdiği emeğin karşılığını alamamaktan yakındı.
7 dönüm bağa baktığını belirten üretici, işçilik ve sigorta giderlerinin tamamının kendi cebinden çıktığını söyleyerek, “Bir daha bağ bakar mıyım? Tövbe, yanından bile geçmem. Üzüm yemiyorum korkudan” dedi.
Üretici, bir yıl boyunca verilen emeğin karşılığının alınamadığını belirterek, aynı emeğin başka bir üreticinin yanında işçilik yapılarak verilmesi halinde daha fazla gelir elde edilebileceğini savundu.
“20 YIL ÖNCE BİR YILLIK ÜRÜNLE DAİRE ALIYORDUK”
40 yıldır üzüm üreticiliği yaptığını belirten başka bir çiftçi ise tarımdaki değişimi geçmişle kıyasladı.
Maliyetlerin yükseldiğini, buna karşın üzüm fiyatlarının geçen yıla göre dahi üreticinin beklentisini karşılamadığını belirten çiftçi, işçilik maliyetlerine de dikkat çekti.
“Türkiye’de tarım bitiyor, bunu devlet gözetmiyor” diyen üretici, 20 yıl önce bir yıllık ürününün geliriyle Salihli’de bir daire alabildiğini, bugün ise borçlarını kapatmakta zorlandığını söyledi.
“BU SENE PARA KAZANMA ŞANSIMIZ YOK”
Bir başka üretici ise üzümden elde edeceği gelirin borçlarını karşılamaya yetmeyeceğini ifade etti.
Traktörünü 350 bin liraya aldığını ancak bugün satmak istediğinde aynı değeri bulamayacağını belirten üretici, tarım arazilerinin değer kaybettiğini de savundu.
“Bu sene para kazanma şansımız yok, borcumuzu bile ödeyemeyiz” diyen üretici, borçların gelecek yıla nasıl aktarılacağının hesabını yaptıklarını söyledi.
Bir başka çiftçi de bankalara olan borçları nedeniyle TMO’dan alacağı paranın öncelikle kredi ödemelerine gideceğini belirterek, “Çiftçinin herhalde sonu geliyor” ifadelerini kullandı.
TMO ÖNÜNDE SAATLERCE BEKLEDİLER
Üreticilerin en fazla tepki gösterdiği konulardan biri ise TMO alım noktalarında yaşanan bekleme süreleri oldu.
Gece yarısından itibaren TMO alım noktasında beklediğini söyleyen bir üretici, sabah saatleri geçmesine rağmen traktörünün hâlâ içeri alınmadığını anlattı.
Vardiyadan çıktıktan sonra traktörüyle TMO'ya geldiğini ve öğle saatlerine kadar beklediğini belirten üretici, aynı gün yeniden fabrikada çalışmaya gideceğini söyledi.
Ürünün kabul edilip edilmeyeceğinden emin olmadığını dile getiren üretici, ürününün geri çevrilmesi halinde bir sonraki randevusunun 30 Ekim'e verildiğini belirtti.
“Ben ameleye para vermedim, ilaççıya para vermedim, banka kredisi var. Yarın TARSİM’in ödeme günü. 90 bin lira para yatacak, para yok” diyen üretici, yaşadığı ekonomik sıkıntının boyutunu anlattı.
“MİLLET İNTİHAR ETME DERECESİNDE”
Üreticilerden biri yaşadıkları ekonomik baskının ciddi bir noktaya ulaştığını söyleyerek, “Millet intihar etme derecesinde. Biz çiftçiyiz, kötülük yapmıyoruz” ifadelerini kullandı.
TMO'nun üzüm alımlarında ürünlerin büyük bölümünün düşük numaradan değerlendirildiğini savunan üretici, ürününün geri çevrilmesi halinde borçlarını ödeyemeyeceğini dile getirdi.
Üretici ayrıca TARSİM primleriyle üzümün satış fiyatı arasındaki farkın kendileri açısından ciddi bir sorun oluşturduğunu belirterek, sigorta primlerinin belirlenmesinde ürün fiyatlarının da dikkate alınması gerektiğini savundu.
“ÜZÜMÜMÜN GELİRİ TARSİM’İ, İLACI, MAZOTU KARŞILAMIYOR”
20 ton civarında üzümü bulunduğunu belirten başka bir üretici ise kilogram fiyatının 78-80 lira seviyelerinde olmasının maliyetlerini karşılamadığını söyledi.
“TARSİM’imi, ilaççımı, mazotu, amelesini benim üzüm çıkartmıyor” diyen üretici, banka kredilerini nasıl ödeyeceğini bilmediğini ifade etti.
TMO'ya ürün verilemediğinde tüccarın fiyatı daha da aşağı çektiğini belirten üretici, daha önce 67 lira teklif edilen ürününe daha sonra 60 lira fiyat verildiğini söyledi.
Üretici, borçlarını ödeyebilmek için hayvanlarını da satmayı düşündüğünü belirterek, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği konusunda yaşanan sıkıntıya dikkat çekti.
ÜRETİCİNİN TALEBİ: MALİYETLER DİKKATE ALINSIN
Manisa'daki üzüm üreticileri, artan ilaç, gübre, mazot, işçilik ve sigorta giderleri karşısında açıklanan alım fiyatlarının yetersiz kaldığını savunuyor.
Ürünlerin kalite değerlendirmesi ve fire kesintileri konusunda da itirazlarını dile getiren üreticiler, TMO alımlarında yaşanan beklemelerin azaltılmasını ve ürünlerin daha fazla kabul edilmesini istiyor.
Üreticiler, maliyetlerin dikkate alındığı, emeğin karşılığını verecek ve borçların çevrilmesine imkân sağlayacak bir fiyat politikasının uygulanmasını talep ediyor.
TMO önündeki uzun traktör kuyruklarında saatlerce bekleyen üreticilerin ortak mesajı ise aynı noktada birleşiyor: Artan maliyetler ve mevcut alım fiyatlarıyla üzüm üretimini sürdürmenin giderek daha zor hale geldiği ifade ediliyor.