Düzenlemeyle çocuk adalet sistemi, infaz uygulamaları ve aile hukukundan doğan yükümlülüklere ilişkin önemli değişiklikler hayata geçiriliyor.
Kabul edilen maddeler; Türk Ceza Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu, Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Kabahatler Kanunu'nda çeşitli değişiklikler öngörüyor.
Aile hukukundan doğan yükümlülüklerin ihlaline daha ağır cezalar
Yeni düzenlemeyle aile hukukundan kaynaklanan bakım, eğitim ve destek yükümlülüklerini yerine getirmeyen kişilere uygulanacak yaptırımlar ağırlaştırılıyor.
Buna göre, mevcutta 1 yıla kadar hapis olarak uygulanan ceza, 3 aydan 2 yıla kadar hapis şeklinde yeniden düzenleniyor.
Ayrıca hamile olduğunu bildiği eşini ya da birlikte yaşadığı ve kendisinden hamile kalan kadını çaresiz durumda terk eden kişiler için de ceza artırılıyor. Bu suçta hapis cezası 3 ay-1 yıl aralığından 6 ay-2 yıl aralığına çıkarılıyor.
Söz konusu fiiller sonucunda çocuğun düşmesi veya ölüm gibi ağır sonuçların meydana gelmesi halinde ise şikâyet şartı aranmayacak ve faile verilecek ceza artırılabilecek.
Velayet hakkı kaldırılmış olsa bile çocuğunun ahlakını, güvenliğini veya sağlığını ciddi şekilde tehlikeye atan anne ya da babalar için de hapis cezasının üst sınırı yükseltiliyor. Bu kapsamda ceza 1 yıldan 3 yıla kadar hapis olarak uygulanacak.
15 yaşından küçük çocukların soruşturmalarına yeni usul
Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yapılan değişiklikle, 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme raporu alınmadan hazırlanan iddianameler için yeni bir inceleme mekanizması getiriliyor.
Mahkemeler, iddianamenin kendilerine ulaşmasının ardından 15 gün içinde dosyayı inceleyerek eksiklik tespit etmeleri halinde, sosyal inceleme yapılmadan hazırlanan iddianamenin Cumhuriyet Başsavcılığı'na iadesine karar verebilecek.
Çocuk hükümlüler için infaz sistemi yeniden düzenleniyor
Teklif kapsamında çocuk hükümlülerin cezalarının infazına ilişkin sistem de değişiyor.
Yeni uygulamayla çocuk hükümlüler cezalarına doğrudan çocuk eğitimevlerinde başlamayacak. Öncelikle çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına alınacak, burada iyi halli olduklarının değerlendirilmesi halinde çocuk eğitimevlerine sevk edilecekler.
12-18 yaş arasındaki çocuklar ise yaş, cinsiyet, fiziksel gelişim ve işledikleri suçun niteliği dikkate alınarak ayrı bölümlerde barındırılacak.
Eğitimevine geçişte uzman değerlendirmesi esas alınacak
Çocukların kapalı ceza infaz kurumundan eğitimevine ayrılmasına ilişkin kararlar, idare ve gözlem kurulunun değerlendirmesiyle verilecek.
Kurul çalışmalarına psikolog, pedagog, çocuk gelişim uzmanı, sosyal çalışmacı, rehber öğretmen gibi uzmanların yanı sıra Türkiye Barolar Birliği Çocuk Hakları Komisyonu tarafından görevlendirilecek bir avukat da katılabilecek.
Değerlendirmeler en geç üç ayda bir yapılacak. Olumsuz değerlendirilen çocuklar ise en geç altı ay içinde yeniden incelemeye alınacak.
Öte yandan kasıtlı suçlardan 3 yıl veya daha az, taksirli suçlardan ise 5 yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm edilen çocukların cezaları doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilebilecek.
Bazı durumlarda kapalı kuruma dönüş mümkün olacak
Çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlülerden firar edenler, haklarında yeni tutuklama kararı verilenler veya disiplin cezası alanlar, idare ve gözlem kurulunun kararıyla yeniden çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilebilecek.
Kurum güvenliğini tehdit eden davranışlarda bulunan çocuklar hakkında ise disiplin cezasının kesinleşmesi beklenmeden de kapalı kuruma sevk kararı alınabilecek.
İnfaz hesabında çocuklara özel düzenleme
Yeni düzenlemeyle, bazı ağır suçlar hariç olmak üzere, 15 yaşını doldurmadan önce infaz kurumunda geçirilen her 1 gün, koşullu salıverilme hesabında 2 gün olarak değerlendirilecek.
Ancak bu uygulama; kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, uyuşturucu imal ve ticareti ile suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçlarından hüküm giyen çocuklar için uygulanmayacak.
Amaç dışı bıçak taşınmasına yeni yaptırım
Teklifle Kabahatler Kanunu'na "Amaç dışı bıçak taşıma" başlıklı yeni bir hüküm de ekleniyor.
Buna göre, ilgili kanun kapsamı dışında kalan bıçaklar ile kesici ve delici aletlerin ruhsatlandırılmış yerler dışında satışı ve sergilenmesi yasaklanacak.
Ayrıca bu tür aletlerin 18 yaşından küçük çocuklara satılması, çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması da yasak kapsamına alınacak.
Genel Kurul çalışmalarına ara verildi
Teklifin ikinci bölümündeki görüşmelerin tamamlanmasının ardından TBMM Başkanvekili Pervin Buldan birleşime ara verdi. Aranın ardından komisyonun salonda hazır bulunmaması üzerine Genel Kurul kapatıldı. TBMM'nin, kanun teklifinin kalan maddelerini görüşmek üzere çalışmalarına bir sonraki birleşimde devam etmesi bekleniyor.