Yakup Peygamber’in acısı sessiz bir güçtür. Oğlunu kaybeder. Yıllarca bekler. Ağlar. Gözleri görmez olur. Ama dikkat edin, bu bir çöküş anlatısı değildir. Bu bir yasın onurlu anlatısıdır.
Peygamberler acıdan muaf insanlar değildir. Tam tersine, acı onlarda daha da görünür olur.
Çünkü onların hayatı, insanın dayanabileceği sınırları göstermek içindir. Bu yüzden Kur’an, peygamberleri acıdan arınmış figürler olarak anlatmaz.
Ağlayan, bekleyen, yorulan, dua eden insanlar olarak anlatır. Bu anlatımın psikolojik karşılığı çok nettir. Acı, imanın zıddı değildir. Acı, imanın sınandığı zemindir.
Yakup Peygamber’in acısı sessiz bir güçtür. Oğlunu kaybeder. Yıllarca bekler. Ağlar. Gözleri görmez olur. Ama dikkat edin, bu bir çöküş anlatısı değildir. Bu bir yasın onurlu anlatısıdır.
Psikolojik açıdan Yakup Peygamber, yasın doğal akışını bozmayan bir figürdür.
– Duyguyu inkâr etmez,
– Umudu zorlamaz,
– Zamanı hızlandırmaz…
Ve çok kritik bir cümle kurar:
“Hüznümü ve kederimi yalnızca Allah’a arz ederim.”
Bu cümle, duygunun bastırılmadığını ve doğru adrese yönlendirildiğini gösterir.
Eyüp Peygamber’in acısı, bedenle sınırlı değildir. İtibar gider, sağlık gider, çevre gider…
Ama onun duası dikkat çekicidir:
“Bana zarar dokundu. Sen ise merhametlilerin en merhametlisisin.” (Enbiyâ, 83)
İçinde bulunduğu durumu ne dramatize eder ne de inkâr eder. Psikolojik olarak bu, acıyla özdeşleşmemektir.
Eyüp Peygamber, “Ben acıyım” demez. “Başıma acı geldi” der.
Bu ayrım, psikoterapide çok kritik bir farktır. İnsan acıyı yaşar ama acıya dönüşmez.
Hz. Peygamber’in (s.a.v) hayatı, kayıplarla doludur.
Annesini kaybeder, eşini kaybeder, çocuklarını kaybeder, amcalarını kaybeder, sahabe arkadaşlarını kaybeder… yurdundan çıkarılır. İhanet görür.
Ama acıyla ilişkisi ne serttir ne dağınık.
Ağlar, sessizleşir, dua eder… Ama hayatla bağını koparmaz. Gözü yaşarır, kalbi hüzünlenir. Duygunun varlığına izin verir.
“Fakat Rabbimizi razı etmeyecek söz söylemeyiz.” cümlesiyle duyguyu yaşamaya izin verir ama davranıştan sorumlu olduğumuzu söyler. Bu, psikolojik olgunluğun çok ileri bir seviyesidir.
Tasavvufta peygamberlerin acısı ceza olarak değil, yakınlık alanı olarak okunur. Bu yakınlık, acıdan haz almak değildir. Acının içinden bağ koparmamaktır.
Acı, kul ile Allah arasındaki ilişkiyi koparmaz. Bazen tam tersine, süsleri söker ve ilişkiyi çıplak, yalın ve sade hâle getirir.
Psikoloji penceresinden baktığımızda, insan, acıda maskesiz kalır. Ve bu hâl, en sahici temas alanıdır.
Peki, Peygamberler bu konuyla ilgili neyi öğretir?
– Acı inkâr edilmez,
– Duygu bastırılmaz,
– Umut zorlanmaz,
– Bağ koparılmaz…
Bu dört ilke, hem manevî hem psikolojik olarak sağlıklı dayanıklılığın özüdür.
Peygamberler bize acıdan kaçmayı değil, acıyla insan kalmayı öğretir. Ne taş kesilirler ne dağılırlar. Acı gelir, acı gider ama onlar yerlerinde kalırlar.
Vesselam!..
